Scopus ve Web of Science: Farklı Kayıt Süreçlerinin Karşılaştırılması

Scopus ve Web of Science: Farklı Kayıt Süreçlerinin Karşılaştırılması

Scopus ve Web of Science (WoS), akademik dünyanın en önde gelen ve yaygın olarak kullanılan bibliyografik atıf veri tabanlarıdır. Bir derginin bu indekslerden birine veya her ikisine birden kabul edilmesi, uluslararası alanda görünürlüğünü, saygınlığını ve etki faktörünü önemli ölçüde artırır. Her iki platform da yüksek kalite standartlarına sahip olmakla birlikte, kayıt süreçleri, değerlendirme kriterleri ve odak noktaları açısından bazı farklılıklar gösterirler. Bu karşılaştırmalı analiz, yayıncıların ve editörlerin hangi indekse veya indekslere başvuracaklarına karar vermelerine ve başvuru süreçlerini daha etkin yönetmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Genel Özellikler ve Kapsam:

• Scopus: Elsevier tarafından sunulan Scopus, daha geniş bir konu yelpazesini ve daha fazla sayıda dergiyi kapsama eğilimindedir. Özellikle Avrupa, Asya ve Latin Amerika gibi bölgelerden yayınlara daha fazla yer verir. Multidisipliner bir yapıya sahip olup, fen bilimleri, sağlık bilimleri, sosyal bilimler ve sanat ve beşeri bilimler alanlarındaki yayınları içerir. Konferans bildirileri ve kitap serileri gibi farklı yayın türlerini de indeksler.
• Web of Science (WoS): Clarivate Analytics tarafından yönetilen WoS, daha seçici bir yaklaşıma sahiptir ve genellikle daha yüksek etki faktörlü ve köklü dergilere odaklanır. Temel koleksiyonları (Science Citation Index Expanded - SCI-E, Social Sciences Citation Index - SSCI, Arts & Humanities Citation Index - AHCI) belirli disiplinlere yöneliktir. Emerging Sources Citation Index (ESCI) ise yeni ve gelişmekte olan dergiler için bir başlangıç noktası sunar.

Kayıt Süreçleri ve Değerlendirme Kriterleri:

Her iki indeksin de kayıt süreci titiz bir değerlendirmeyi içerir, ancak vurguladıkları noktalar farklılaşabilir:

Scopus Değerlendirme Kriterleri:

Scopus, dergi değerlendirmesinde beş ana kategoriye odaklanır:

1. Dergi Politikası:
   • İkna edici editöryal politika.
   • Yayınlanan makalelerin türü.
   • Editörlerin ve yayın kurulunun coğrafi çeşitliliği.
   • Yazarların coğrafi çeşitliliği.
2. İçerik:
   • Derginin amaç ve kapsamına akademik katkı.
   • Makalelerin okunabilirliği ve bilimsel kalitesi.
   • Makalelerin derginin amaç ve kapsamına uygunluğu.
3. Dergi Sürekliliği:
   • Derginin yayın periyoduna düzenli uyumu.
4. Yayın Düzenliliği:
   • Belirtilen yayın sıklığına göre düzenli yayın yapılması.
5. Online Erişilebilirlik:
   • Dergi içeriğine online erişimin kolaylığı.
   • Kaliteli bir dergi web sitesi.
   • İngilizce ana sayfa.

Scopus ayrıca, derginin en az iki yıldır yayınlanıyor olması, hakem değerlendirmesi uygulaması ve yayın etiği politikalarına sahip olması gibi temel gereksinimleri de arar.

Web of Science (WoS) Değerlendirme Kriterleri:

WoS, dergi değerlendirmesinde 28 kritere dayanan daha detaylı bir yaklaşım benimser. Bu kriterler dört ana başlık altında toplanabilir: Yayın Standartları, Editöryal İçerik, Uluslararası Çeşitlilik ve Atıf Analizi.

1. Yayın Standartları (24 Kalite Kriteri):
   • Zamanındalık: Belirtilen yayın periyoduna uyum.
   • Uluslararası Editöryal Konvansiyonlar: Bilgilendirici başlıklar, yazar adresleri, İngilizce özetler ve anahtar kelimeler, Latin alfabesiyle yazılmış referanslar.
   • Tam Metin Erişilebilirliği: İçeriğe kolay erişim (tercihen online).
   • İngilizce Odak: Uluslararası kitleye hitap etmek için İngilizce başlık, özet ve anahtar kelimeler zorunludur. Tam metin İngilizce olması avantajdır.
   • Yayın Etiği: COPE gibi uluslararası etik standartlara uyum.
   • Web Sitesi Kalitesi: Profesyonel, güncel ve bilgilendirici bir web sitesi.
   • Editöryal Bağlantılar: Editörlerin ve yayın kurulu üyelerinin akademik itibarı ve kurumsal çeşitliliği.
2. Editöryal İçerik:
   • Derginin yayınladığı makalelerin bilimsel önemi, özgünlüğü ve alana katkısı.
   • Titiz ve şeffaf bir hakem değerlendirme süreci.
3. Uluslararası Çeşitlilik:
   • Yazarların, editörlerin ve yayın kurulu üyelerinin uluslararası dağılımı.
4. Atıf Analizi (4 Etki Kriteri - SCI-E, SSCI, AHCI için geçerlidir, ESCI için başlangıçta zorunlu değildir ancak izlenir):
   • Derginin WoS'ta indekslenen diğer dergilerdeki yayınlara yaptığı atıflar (atıf veren).
   • Derginin WoS'ta indekslenen diğer dergiler tarafından aldığı atıflar (atıf alan).
   • Yazarların ve editörlerin WoS'taki atıf geçmişleri.

Başvuru Süreçlerindeki Farklılıklar:

• Başvuru Platformu: Her iki indeks de online başvuru portalları kullanır. Scopus için Elsevier’in sistemi, WoS için Clarivate’in sistemi üzerinden başvuru yapılır.
• Değerlendirme Süresi: Değerlendirme süreleri her iki indeks için de değişkenlik gösterebilir, ancak genellikle birkaç aydan bir yıla kadar sürebilir. WoS'un değerlendirme süreci genellikle daha uzun ve detaylı olarak bilinir.
• Geri Bildirim: Her iki platform da başvurunun reddedilmesi durumunda geri bildirim sağlar, ancak WoS'un geri bildirimleri genellikle daha ayrıntılı ve yapılandırılmış olabilir.

Hangi İndeksi Hedeflemeli?

Dergi yayıncıları için hangi indekse başvuracaklarına karar verirken dikkate almaları gereken bazı faktörler şunlardır:

• Derginin Kapsamı ve Hedef Kitlesi: Derginizin konusu ve hedeflediği okuyucu kitlesi hangi indeksin kapsamıyla daha uyumlu? Örneğin, geniş bir uluslararası kitleye hitap eden ve çeşitli disiplinleri kapsayan bir dergi için Scopus daha uygun olabilirken, belirli bir alanda derinlemesine uzmanlaşmış ve yüksek etki hedefleyen bir dergi için WoS'un ilgili koleksiyonu (SCI-E, SSCI, AHCI) daha iyi bir seçenek olabilir.
• Derginin Mevcut Durumu ve Kaynakları: Derginiz henüz yeni ve gelişmekteyse, WoS'un ESCI kategorisi veya Scopus daha ulaşılabilir bir hedef olabilir. WoS'un ana koleksiyonları genellikle daha köklü ve yüksek atıf oranlarına sahip dergileri kabul eder.
• Uluslararasılaşma Düzeyi: Derginizin yazar, editör ve okuyucu kitlesi ne kadar uluslararası? WoS, uluslararası çeşitliliğe daha fazla önem verme eğilimindedir.
• Yayın Etiği ve Kalite Standartları: Her iki indeks de yüksek etik ve kalite standartları arar, ancak WoS'un bu konudaki incelemesi daha detaylı olabilir.

Sonuç:

Scopus ve Web of Science, akademik yayıncılıkta önemli birer mihenk taşıdır. Her ikisinin de kendine özgü değerlendirme süreçleri ve kriterleri bulunmaktadır. Scopus, daha geniş kapsamlı ve kapsayıcı bir yaklaşım sergilerken, Web of Science daha seçici ve etki odaklı bir değerlendirme yapar. Dergi yayıncıları, kendi dergilerinin özelliklerini, hedeflerini ve kaynaklarını dikkate alarak stratejik bir karar vermeli ve başvuru sürecine titizlikle hazırlanmalıdır. Unutulmamalıdır ki, her iki indekse de kabul edilmek, derginin kalitesini ve uluslararası tanınırlığını artıran önemli bir başarıdır ve bu, sürekli bir kalite geliştirme çabası gerektirir.